De Heilige Graal.
Dure fietsbrug met groenaanplant
Meningen van ecologen en natuurverenigingen.
1) Het KNNV
Niet verrukt over een ecoduct?
Ooit liepen er smalle zandweggetjes door het duin naar Zandvoort. Van doorsnijding kon je nauwelijks spreken. De duinen vormden nog een aaneengeschakeld geheel. En de bevolking van onze omgeving was honderd jaar geleden nog vele malen minder talrijk dan in onze tijd. Op oude kaarten zie je wat dorpen om Haarlem heen en vooral veel woeste duingrond in het westen en veenweiden in het oosten.
Vooral na de Tweede Wereldoorlog zien we een enorme uitbreiding van woningbouw in Zuid-Kennemerland. En daar horen nieuwe wegen bij. Zandvoort was overigens al in de negentiende eeuw verbonden via de Zandvoortselaan. In de jaren twintig van de vorige eeuw kwam daar de Zeeweg bij. Ondertussen werd de duinzoom volgebouwd, zodat er steeds minder relaties waren tussen duin en achterland. Duinrellen en -beken verdwenen en door de grondwaterwinning had ook niemand meer last van natte voeten. Pas veel later, in de laatste decennia van de vorige eeuw, kregen we weer natte voeten. De grondwaterwinning werd gestaakt, het water steeg, maar de duinrellen en beken waren verdwenen. Dat leidde tot veel tumult in de samenleving. Leuk die natuur, maar je moet er geen last van hebben.
Herstel van waterlopen paste in het idee om weer wat verbindingen te herstellen die er ooit van nature aanwezig waren. Ecologische verbindingen. Een term die is geïntroduceerd met de komst van een ambitieus plan, het Natuur Beleidsplan in 1990.
Dat het enig effect heeft gehad kun je wel stellen, want er is geen ruimtelijk beleid meer denkbaar zonder aandacht voor ecologische verbindingszones. Niet dat het dan altijd veel voorstelt, maar in elk geval staat het begrip op de politieke agenda. En dat is winst. We willen ontsnipperen zoals dat heet, dus de grotere eenheden natuur weer bij elkaar brengen door onder meer verbindingen te realiseren en barrières weg te nemen.
En zo is ook de discussie over ecoducten op de politieke agenda gekomen. Het duin wordt doorsneden door Zeeweg, Zandvoortselaan en het spoor van Overveen naar Zandvoort.
Nu woedt een flinke discussie over een ecoduct over de Zandvoortselaan. Dit zou de eerste moeten zijn van (hopelijk) drie ecoducten die de Amsterdamse Waterleidingduinen via Het Kraansvlak verbindt met De Kennemerduinen.
Zelf heb ik de ecoducten vooral gezien als een symbool en alles wat er overheen loopt is meegenomen. Je verbindt twee gebieden die ooit één waren en dat is winst. Ecologen daarentegen willen vooral een goede onderbouwing van het ecologisch nut. En dat zou wel eens marginaal kunnen zijn. Ook nu migreren grotere zoogdieren via de weg van A naar B. Als je al die beestjes over een ecoduct wil hebben, moet je met hekken gaan geleiden en dan ben je weer aan het versnipperen. Bovendien is het geen mooi gezicht.
Maar in plaats van een hoera stemming is er bij onze achterban wat zorg. Het ecoduct over de Zandvoortselaan wordt namelijk gekoppeld aan een fietspad door de Amsterdamse Waterleidingduinen. En dat is vloeken in de kerk, want dit gebied is een van de weinige gebieden zonder fietspad én daardoor toegankelijk buiten wegen en paden. Dat willen de meesten van ons zo houden. Maar de politiek dus niet. Men wil best miljoenen euro’s uitgeven voor een ecoduct, maar dan wel met een fietspad erbij. En dat steekt bij onze achterban.
Ik heb altijd gepleit om ook een recreatieve route mee te nemen met een ecoduct; dat schaadt absoluut niet het ecologisch belang en vergroot de kans op politiek enthousiasme. Dat is dus gelukt. Maar dat er nu gelijk een fietspad door de Amsterdamse Waterleidingduinen moet worden aangelegd, dat had ik niet voorzien. Ik denk dat het steeds lastiger wordt om een fietsverbinding door dit gebied tegen te houden, maar kijk dan goed hoe en waar je dit realiseert.
Ook is er grote zorg over de migratie van damherten. In de Amsterdamse Waterleidingduinen worden deze dieren niet bejaagd, maar als ze straks over het ecoduct naar het Kraansvlak lopen, dan vallen ze onder de hoede van het PWN en die doet aan beheerjacht. Overigens lopen ook nu damherten heen en weer en je moet er dan wel vanuit gaan dat zo’n ecoduct ineens massaal gebruikt gaat worden door grote zoogdieren.
Beheerjacht is altijd minder in discussie geweest dan plezierjacht. Eigenlijk hoor ik weinig wanklanken over het “wildbeheer”, maar nu de damherten volgens sommigen massaal hun dood tegemoet lopen, is het kennelijk een item.
We zitten dus met het ecoduct midden in een flink waarden conflict. Ook binnen onze organisaties zijn er nuances in de meningen te vinden. Er is zelfs door een groep natuurbeschermers een poging gedaan om een Europese subsidie voor het ecoduct te verhinderen of in elk geval te binden aan voorwaarden. En dat valt denk ik politiek niet echt lekker. Kortom, we moeten als natuurbeschermers ook proberen om ons draagvlak te behouden in de politieke arena, want het laatste waar we behoefte aan hebben is dat onze opstelling als een boemerang gaat werken. Ik zou er daarom ook voor willen pleiten om alles te doen om politici enthousiast te houden voor natuur en dan is het om zeep helpen van een ecoduct niet in ons belang.
Ik pleit daarmee niet voor het vermijden van een goede, inhoudelijke discussie. En ik vind dat we ook stevig moeten meedenken en meebeslissen over de al dan niet gekoppelde infrastructuur. Maar laten we vooral natuur op de politieke agenda houden. Als het ecoduct sneuvelt door onze inzet, dan wordt dat niet begrepen en schieten we in onze eigen voet.
Ik houd u op de hoogte van deze ontwikkelingen.
Voor nu een heerlijk voorjaar toegewenst, een van de mooiste jaargetijden voor liefhebbers van de natuur.
Henk Wijkhuisen